Het risico van reinigingsmiddelen in de praktijk

Het voorval bij de Grolsch-bierbrouwerij in Enschede bracht de risico’s van reinigingsmiddelen duidelijk in beeld. Uit onderzoek bleek dat meerdere bezoekers en medewerkers tijdens een rondleiding water te drinken kregen waar nog natronloog in zat, zoals ook te lezen is in het nieuwsbericht van de  NOS.

Natronloog (caustic soda) is een krachtig, bijtend reinigingsmiddel dat in de dranken- en horecabranche veelvuldig wordt gebruikt voor het ontvetten en grondig schoonmaken van leidingen, tapsystemen en apparatuur.

Hoewel dit incident plaatsvond bij een grote bierproducent, is de vraag voor de reguliere horeca exact hetzelfde. Of het nu gaat om het doorspoelen van de biertap, het reinigen van de professionele vaatwasser of een dieptereiniging van de keuken: chemische reinigingsmiddelen zijn onmisbaar voor de hygiëne, maar vormen een direct veiligheidsrisico als de opvolging of controle faalt.

“Een hygiëneprotocol op papier beschermt niemand. Veiligheid ontstaat pas door duidelijke afspraken, controle en goed opgeleid personeel.”

Waar gaat het in de praktijk vaak mis?

In een drukke horecaomgeving wordt continu geschakeld tussen bereiding, service en schoonmaak. Risico’s ontstaan zelden door een gebrek aan regels, maar meestal door menselijke factoren of het ontbreken van een duidelijke vrijgavestap. Veelvoorkomende valkuilen zijn:

• Het ontbreken van visuele waarschuwingen: Apparatuur of leidingen die in de reinigingsstand staan, zijn voor collega’s of gasten niet direct als gevaarlijk herkenbaar.
• Geen vaste nameting of controle: Er wordt aangenomen dat de naspoeltijd voldoende was, zonder daadwerkelijk te controleren, bijvoorbeeld met pH-strips of een visuele check.
• Onvoldoende instructie aan tijdelijk personeel: Niet iedereen op de werkvloer weet welke middelen worden gebruikt en wat de specifieke inwerktijden en naspoelprocedures zijn.

Drie praktische stappen voor een veilige reinigingsroutine

Om de veiligheid van medewerkers én gasten te garanderen, moeten reinigingsprocessen logisch en controleerbaar zijn ingericht.

2. Markeer apparatuur direct tijdens de reiniging
   Is een leiding, tapkast of machine in onderhoud of reiniging? Zorg voor fysieke blokkades of opvallende waarschuwingslabels. Laat geen twijfel bestaan over de status van de apparatuur.
3. Borg de vrijgave expliciet
   Spreek af wie de apparatuur na de schoonmaak en het naspoelen vrijgeeft voor gebruik. Laat deze stap nooit afhangen van een aanname. Bij twijfel wordt er altijd nagespoeld of gecontroleerd.
4. Investeer in kennis en bewustwording
   Zorg dat het hele team – van vaste krachten tot weekendhulpen – weet met welke stoffen er gewerkt wordt en welke persoonlijke beschermingsmiddelen of procedures verplicht zijn.

6. Kennis als basis voor een veilige werkomgeving

De Hygiënecode en het HACCP-systeem geven duidelijke richtlijnen voor hygiëne en veiligheid in de horeca. Maar de echte winst zit in de dagelijkse praktijk op de werkvloer. Door processen niet alleen vast te leggen, maar medewerkers ook te trainen in de achterliggende risico’s, voorkom je gevaarlijke situaties en borg je de kwaliteit van je bedrijf.

Hoe maak je voedselveiligheid en hygiëneprocedures onderdeel van de dagelijkse praktijk? Ontdek wat je tijdens een HACCP-training leert en versterk de veiligheid in jouw keuken en bar.